Nachtarbeid in de arbeidsrechtelijke context maakt voorwerp uit van een grondige hervorming. Deze nieuwe arbeidsrechtelijke regeling voor nachtarbeid en de premies in de DAS-sector zorgde voor onduidelijkheid over het fiscale statuut van de ‘nachtpremie’ voor de BV-vrijstelling voor nachtarbeid.
Er werd daarom een amendement ingediend die voor de fiscale definitie verwijst naar de arbeidsrechtelijke definitie.
Arbeidsrechtelijke definitie
Nachtarbeid wordt gedefinieerd als prestaties verricht tussen 20u en 6u (artikel 35 van de Arbeidswet).
Specifiek voor de de ondernemingen werkzaam in de distributiesector en aanverwante sectoren (de zogenaamde DAS-sector) beperkt de wet voor nieuwe werknemers het recht op premies tot de prestaties die worden verricht tussen 23 en 6 uur.
Er moet dan voldaan zijn aan 2 cumulatieve voorwaarden:
- Onder de bevoegdheid vallen van de volgende paritaire (sub)comités of subcomités:
- 100 – Paritaire comité voor de werklieden
- 119 – Handel in voedingswaren
- 125.03 – Paritair subcomité voor de houthandel
- 127 – Paritair comité voor de handel in brandstoffen
- 140.03 – Paritair subcomité voor het wegvervoer en de logistiek voor rekening
- 149.01 – Paritair subcomité voor de electriciens: installatie en distributie
- 149.04 – Paritair subcomité voor de metaalhandel
- 200 – Paritaire comité voor de bedienden
- 201 – Zelfstandige kleinhandel
- 202 – Bedienden uit de kleinhandel in voedingswaren
- 202.01 – Paritair subcomité voor de middelgrote levensmiddelenbedrijven
- 226 – Bedienden uit de internationale handel, het vervoer en de logistiek
- 311 – Grote kleinhandelszaken
- 312 – Warenhuizen
- en één van de volgende activiteiten uitoefenen: Detailhandel, groothandel, Logistieke activiteiten voor rekening van derden of elektronische handel.
Zie hieromtrent ook “Wijzigingen op komst naar aanleiding van de modernisering van het arbeidsrecht – uitstel” en “Akkoord i.v.m. de modernisering van nachtarbeid”.
Fiscaalrechtelijke definitie
Fiscaalrechtelijk wordt nachtarbeid (in het kader van de BV-vrijstelling nachtarbeid) gedefinieerd als :
Arbeid verricht tussen 20 uur en 6 uur, met uitsluiting van:
- de werknemers die enkel prestaties verrichten tussen 6 uur en 24 uur en
- de werknemers die gewoonlijk beginnen te werken vanaf 5 uur;
- en die gepresteerd worden buiten het traditionele drieploegensysteem.
Per gepresteerd uur in ‘nachtarbeid’ moet er tevens een premie van minstens 12 % van het loon worden toegekend aan alle werknemers die nachtarbeid verrichten.
Voor de toepassing van de BV-vrijstelling nachtarbeid moeten de werknemers, overeenkomstig de arbeidsregeling waarin zij tewerkgesteld zijn, over de betrokken maand tenminste één derde van hun arbeidstijd (berekend op uurbasis) tewerkgesteld worden.
Uniformiteit
Voortaan zal de fiscale regeling geen eigen fiscale definitie van nachtarbeid en nachtpremie meer bevatten, maar zal verwezen worden naar het arbeidsrecht, zijnde artikel 35 van de arbeidswet.
Voorwaarde één en twee van de fiscaalrechtelijke definitie blijven wel overeind m.n. dat werknemers die enkel prestaties verrichten tussen 6 uur en 24 uur en de werknemers die gewoonlijk beginnen te werken vanaf 5 uur uitgesloten blijven van de fiscale regeling.
Werknemers die nieuw in dienst treden in de distributiesector en aanverwante sectoren na 1/06/206, hebben enkel recht op een premie voor de uren die zij vanaf 23u in de nacht werken, ook al voorziet men een premie voor de nachturen vóór 23u.
Het feit dat deze werknemers geen nachtpremie ontvangen voor de uren tussen 20 en 23u heeft geen impact op de fiscale definitie van nachtpremie, maar heeft eventueel wel gevolgen in het kader van de één derde norm.
Voor de toepassing van de één derde norm geldt immers een dubbele voorwaarde :
- de uren die in de teller worden meegenomen, moeten voldoen aan de definitie van nachtarbeid;
- bijkomend moet voor deze uren ook effectief een nachtpremie worden uitbetaald waarbij de premie vervat moet zijn in een cao, arbeidsreglement of individuele arbeidsovereenkomst.
In het kader van de nieuwe definitie van nachtarbeid in de DAS-sector geldt dus voor de nieuwe werknemers dat enkel de uren gepresteerd tussen 23 en 6 uur in aanmerking genomen kunnen worden aangezien er geen nachtpremie verschuldigd is vóór 23u.
De uren voor 23u kunnen enkel meegenomen worden indien de werkgever op ondernemingsniveau in een afwijkende regeling voorziet en dus ook de gewone regels toepast. Deze afwijkende regeling moet wel vervat zijn in het arbeidsreglement of individuele arbeidsovereenkomst.
Inwerkingtreding
De wetgever heeft de intentie om de fiscale en arbeidsrechtelijke wijzigingen gelijktijdig in werking te laten treden.
De inwerkingtreding is voorzien op 1 juni 2026.
Ook de inwerkingtreding van het wetsontwerp houdende diverse arbeidsbepalingen wordt hoogstens uitgesteld naar 1 juni 2026 in plaats van 1 april 2026 om een retroactieve uitwerking te vermijden.
Pas dan kan de wet gepubliceerd worden in het Belgisch Staatsblad en is de regeling definitief.
Bron : Ontwerp van programmawet, Parl. St Kamer 2025 – 2026, 1378/001; Wetsontwerp houdende diverse arbeidsbepalingen, Parl.St. Kamer 2025- 2026, nr. 1324/001. Amendementen bij het wetsontwerp houdende diverse arbeidsbepalingen, Parl.St. Kamer 2025- 2026, nr. 1324/002.
