In de Kamer is er recent een wetsvoorstel houdende diverse maatregelen ten gunste van de mantelzorgers aangenomen.
Ter herinnering
Mantelzorgverlof is een thematisch verlof op basis waarvan de werknemer zijn prestaties volledig of gedeeltelijk kan onderbreken om hulp of bijstand te geven aan een persoon die wegens zijn hoge leeftijd, gezondheidstoestand of zijn handicap kwetsbaar is en zich in een afhankelijkheidssituatie bevindt. Het moet niet noodzakelijk gaan om een familie- of gezinslid. Om mantelzorgverlof te kunnen genieten, moet de werknemer erkend zijn als mantelzorger van de persoon voor wie de werknemer dit verlof wil opnemen. De werknemer geniet dan een uitkering van de RVA.
Het mantelzorgverlof over de gehele loopbaan kon opgenomen worden onder volgende vormen:
- via een halftijdse onderbreking (tewerkstelling van 50% van een voltijdse uurregeling) maximum 12 maanden;
- via een onderbreking met 1/5 (tewerkstelling van 80% van een voltijdse uurregeling) maximum 12 maanden;
- via een volledige schorsing, maximum 6 maanden.
Per zorgbehoevende persoon moest rekening gehouden worden met:
- ofwel 3 maanden volledige schorsing (opname in periodes van 1 maand of een veelvoud ervan);
- ofwel 6 maanden halftijds of 1/5 onderbreking (opname in periodes van 2 maanden of een veelvoud ervan);
- ofwel een combinatie van beide vormen van vermindering;
- ofwel een combinatie van vermindering en volledige onderbreking
Flexibilisering
De wet trekt het recht op verlof op voor erkende mantelzorgers van 3 maanden voltijds (of 6 maanden 1/2de of 1/5de loopbaanvermindering) per zorgbehoevende persoon, naar 6 maanden (of 12 maanden, 1/2de loopbaanvermindering of 30 maanden 1/5de loopbaanvermindering.
Het wetsvoorstel voorziet de mogelijkheid om het mantelzorgverlof flexibeler op te nemen door de opname ervan ook in weken mogelijk te maken bij volledige schorsing. In het kader van een vlotte arbeidsorganisatie moeten de opnamemodaliteiten wel steeds in overeenstemming tussen de werknemer en de werkgever gebeuren (akkoord werkgever vereist).
De opname van 1/2 of 1/5 onderbreking zal voortaan ook mogelijk zijn in periodes van 1 maand of een veelvoud ervan.
Daarnaast kwam voorheen het mantelzorgverlof te vervallen wanneer de hulpbehoevende meer dan negentig dagen permanent in een residentiële instelling verbleef. In het wetsvoorstel wordt voorzien dat het mantelzorgverlof enkel wordt beëindigd wanneer de hulpbehoevende voltijds en gedurende meer dan negentig dagen in een residentiële instelling verblijft. Indien de zorgbehoevende deeltijds in een residentiële setting verblijft, wordt de erkenning van de mantelzorger niet beëindigd. Met deeltijds verblijf wordt bedoeld dat de zorgbehoevende persoon minstens één dag per week of gedurende minstens 30 dagen per jaar niet in de residentiële instelling verblijft. De duur van de opname is in geval van een deeltijdse opname van geen tel.
Daarnaast wordt ook de erkenning van de periode als “mantelzorger” verlengd van één naar twee jaar. Op die manier worden de administratieve lasten die gepaard gaan met de erkenning verlaagd. Daarnaast biedt de verlenging van deze termijn ook meer vrijheid aan de mantelzorger met betrekking tot de opname van het mantelzorgverlof.
Bovenvermelde wijzigingen treden in werking op 1 juli 2026 en is van toepassing op elke aanvraag die bij de werkgever vanaf 1 juli wordt gedaan.
De ministerraad heeft op 24/04/2026 een ontwerp van KB goedgekeurd m.b.t. de verlenging en flexibilisering van het mantelzorgverlof.
- de verlenging van het mantelzorgverlof per zorgbehoevende persoon naar zes maanden volledige schorsing of 12 maanden halftijdse loopbaanvermindering of 30 maanden 1/5de loopbaanvermindering, met bevestiging van de bestaande opsplitsingsregels per opnamevorm.
- de uitdrukkelijke bevestiging van de mogelijkheid om van opnamevorm te veranderen en de vaststelling van de omrekenregels die daarbij in acht moeten worden genomen, rekening houdend met de voorziene verlenging van het mantelzorgverlof.
- de uitdrukkelijke bevestiging van het maximale krediet per erkende mantelzorger over de gehele loopbaan in functie van de verlenging van het krediet per zorgbehoevende persoon en van de mogelijkheid om van opnamevorm te wijzigen.
- de invoering van de mogelijkheid om, met akkoord van de werkgever, de volledige schorsing in weken en de halftijdse loopbaanvermindering in maanden op te splitsen, met garantie dat ook ingeval van een gedeeltelijke opsplitsing in weken of in maanden het volledige krediet kan worden uitgeput door de erkende mantelzorger
- de mogelijkheid om ook af te wisselen tussen de “klassieke” mogelijkheden en de nieuwe flexibele mogelijkheden om verlof op te nemen, mits onder meer de regels inzake opsplitsing en de voorziene maximale periodes worden nageleefd
- de vaststelling van de noodzakelijke omrekenregels voor de opname van de volledige schorsing in weken
- de mogelijkheid om een aanvraag bij de werknemer te doen die betrekking heeft op verschillende niet-aaneensluitende periodes van een week of een veelvoud erva
- de vaststelling van een overgangsregeling voor erkende mantelzorgers die vóór 1 juli 2026 reeds mantelzorgverlof hebben opgenomen en dit in het bijzonder omwille van de evenredige verlenging van het mantelzorgverlof onder de vorm van een 1/5de loopbaanvermindering.
Advies NAR
De NAR heeft in haar advies nr. 2492 rond de verlenging en flexibilisering van het mantelzorgverlof aangegeven dat ze de omstandigheden betreuren waarin het advies werd gevraagd.
De sociale partners betreuren in hun advies dat de wijzigingen aan de wet mantelzorg werden goedgekeurd zonder voorafgaand overleg in de NAR. Omdat ze bovendien nauwelijks tijd kregen om advies uit te brengen, was een grondige bespreking onmogelijk en werd de rol van het sociaal overleg sterk beperkt. Inhoudelijk nemen de sociale partners akte van de nieuwe regels. Ze waarschuwen echter dat de bijkomende mogelijkheden om het verlof op te splitsen administratief erg complex zijn. Daarnaast vrezen ze dat de nieuwe uitvoeringsmaatregelen hun lopende werkzaamheden om de verschillende verlofstelsels te harmoniseren nog complexer maken.
Maatregelen voor werkloze mantelzorgers – vrijstelling beschikbaarheid
In de overgangsmaatregelen voor de beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkeringen was reeds voorzien dat de volledig werkloze die voor minstens 6 maanden een vrijstelling heeft voor mantelzorg de beperking in de tijd van het recht op werkloosheidsuitkeringen met maximaal 12 maanden kon uitstellen. Deze regeling was enkel mogelijk voor palliatieve zorg, zorg aan een gezinslid of aan een bloed- of aanverwant tot en met de tweede graad die zwaar ziek is en voor zorg voor een kind met een handicap van minder dan 21 jaar.
Het wetsvoorstel voorziet in een verruiming van de mogelijkheid om deze vrijstelling toe te kennen (met terugwerkende kracht tot 31 december 2025) in geval van zorg voor een persoon waarvoor door de mutualiteit een erkenning als mantelzorger voor de toekenning van sociale rechten is verleend.
Daarnaast worden via dit wetsvoorstel ook de uitkeringen verhoogd vanaf 1 maart 2026.
Bron: Wetsontwerp houdende diverse maatregelen ten gunste van de mantelzorgers, Parl.St. Kamer 2025 – 2026, 0300/010; https://www.rva.be/nieuws/2026/02/27/aangepaste-regeling-voor-mantelzorgers-met-een-uitkering-volledige-werkloosheid; Wet van 20/03/2026 houdende diverse maatregelen ten gunste van de mantelzorgers (1), BS 1 april 2026; https://news.belgium.be/nl/verlenging-en-flexibilisering-van-het-mantelzorgverlof; https://www.vbo-feb.be/nl/nieuws/sociale-partners-nemen-akte-van-flexibilisering-mantelzorg/; NAR advies nr. 2.492 van 23/06/2026 “Verlenging en flexibilisering van het mantelzorgverlof “, https://cnt-nar.be/nl.
