Skip to main content
Sociaal-Juridisch

Pakjeswet : verbetering werkomstandigheden postpakketbezorgers – update

By 31 mei 2024juni 14th, 2024No Comments

Op 28 december 2023 is de wet die de werkomstandigheden van de postpakketbezorgers verbetert, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.

Binnen de pakjesdistributie is de concurrentie groot en wordt er vaak een beroep gedaan op onderaannemers via kleinere leveringsbedrijven. Aangezien de marges klein zijn, legt dit een grote druk op de lonen en vergoedingen, alsook de arbeidsvoorwaarden van de postpakketbezorgers, hetgeen fiscale en sociale fraude in de hand werkt.

Met deze wet en het opleggen van bijkomende verplichtingen hoopt de wetgever deze situatie een halt toe te roepen. Het gaat dus niet over de situatie waar een bedrijf aan zelfbezorging doet en dit overlaat aan de eigen werknemers.

De wet handelt enkel over de postdienst ‘distributie’, m.n. het proces gaande van het sorteren in distributiecentra tot het bestellen van de pakketten aan de geadresseerden. Hierbij worden bedoeld de voorbereiding van de ronde, de plaatsing ervan in het voertuig, het transport ervan en de afgifte ervan op het aangegeven adres. Het gaat om de zogenaamde ‘last mile’.

Het gaat over postpakketten met een gewicht van ten hoogste 31,5 kg. De postpakketbezorger kan een werknemer of zelfstandig natuurlijk persoon zijn.

Onderstaande verplichtingen worden opgelegd :

Registratie pakketdistributietijd

Een verplichting tot registratie van de pakketdistributietijd door de pakketbezorgers wordt ingevoerd. Opdrachtgevers of hun onderaannemers moeten voor elke postpakketbezorger (natuurlijke persoon in de hoedanigheid van werknemer, uitzendkracht of zelfstandige) die in hun opdracht postpakketten levert, de dagelijkse pakketdistributietijd registreren.

Het begrip “pakketdistributietijd” omvat de periodes tussen het begin en het einde van de activiteit van distributie van pakketten in België te rekenen vanaf het ogenblik waarop het vervoermiddel start op de plaats vanaf waar de pakketdistributiediensten worden verricht tot het ogenblik waarop het vervoermiddel stopt op de plaats vanaf waar de pakketdistributiediensten worden verricht. M.a.w. de tijd vanaf het vertrekken vanuit het magazijn voor het leveren van het postpakket tot het moment dat de bezorger terug aankomt in het magazijn na de levering.

De pakketdistributietijd omvat niet de werkzaamheden van laden en lossen van pakketten, onderhoud van het vervoermiddel, rustpauzes en dergelijke. Pakketdistributietijd is aldus minder ruim dan arbeidstijd.

Dit artikel is niet van toepassing indien de pakketdistributiediensten in België verricht worden met een voertuig onderworpen aan het verplicht gebruik van een tachograaf en naleving van de rij- en rusttijden,

De registratie dient te gebeuren via een platform dat door de RSZ ter beschikking wordt gesteld. Indien de opdrachtgever en de onderaannemer over een eigen elektronisch tijdregistratiesysteem beschikken dat aan een aantal specifieke voorwaarden voldoet, mag de tijdregistratie ook verricht worden via dat platform.

Gefaseerde invoer

Vanaf 1 augustus 2024 tot 1 april 2025 geldt een overgangsfase. De tijdsregistratie kan op drie manieren gebeuren :

  • Via een platform dat door de RSZ ter beschikking wordt gesteld;
  • via een eigen elektronisch tijdregistratiesysteem indien dit systeem aan een aantal specifieke voorwaarden voldoet;
  • Via een papieren document wanneer een Koninklijk Besluit dit toelaat op vraag van het PC.

Na 1 april 2025 kunnen de gegevens enkel nog geregistreerd worden via het platform dat door de RSZ ter beschikking wordt gesteld zodat de gegevens rechtstreeks naar de databank van de RSZ gestuurd worden. De RSZ zal hiervoor een online tijdregistratiesysteem ontwikkelen en aanbieden.

Een alternatief tijdregistratiesysteem is mogelijk voor zover er een rechtstreekse koppeling is van de gegevens in de databank van de RSZ. Dit zal nog verder uitgewerkt worden door middel van een Koninklijk Besluit.

Dag- en weekgrenzen van toepassing vanaf 1/7/2026

De dagelijkse pakketdistributietijd van postpakketbezorgers mag niet meer bedragen dan negen uur. Deze dagelijkse pakketdistributietijd mag echter worden verlengd tot ten hoogste tien uur, maar evenwel beperkt tot twee keer in een week

De wekelijkse pakketdistributietijd is begrensd tot 56 uur

De totale bij elkaar opgetelde pakketdistributietijd gedurende twee opeenvolgende weken mag niet meer zijn dan 90 uur.

Deze begrenzing is zowel van toepassing op de werknemers (uitzendkrachten), waarbij ook nog steeds de maximale arbeidsduurgrenzen van toepassing in de sector van de werkgever in acht genomen moeten worden en op zelfstandige postpakketbezorgers.

Rapporteringsverplichting

Elke opdrachtgever of onderaannemer moet vooraleer een pakketdistributiedienst aangeboden wordt, voorafgaandelijk zich bij het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie (BIPT) verplicht registreren met naam en het ondernemingsnummer, een contactpersoon en diens contactgegevens en de datum waarop de activiteiten vermoedelijk van start gaan. Deze registratieverplichting is vanaf 1/5/2024.

Het BIPT bezorgt de opdrachtgevers of onderaannemers een standaardverklaring indien de voormelde gegevens geregistreerd zijn.

Het BIPT zal ook een lijst publiceren en beheren van de aanbieders van postdiensten die een kennisgeving hebben gedaan.

Verder moeten de aanbieders van pakketbezorgingsdiensten of zij die van deze dienst gebruikmaken per semester het BIPT informeren over o.a. e volgende gegevens aan het Instituut : contactgegevens van de rechtstreekse onderaannemers op wie zij een beroep doen voor de distributie van pakketten in België, de lokalisatie van de distributiecentra, het aantal pakketten dat elk van zijn rechtstreekse onderaannemers heeft verdeeld. Deze verplichting geldt vanaf 1/8/2024.

Deze gegevens kunnen via een gemeenschappelijk elektronisch platform uitgewisseld kunnen worden tussen RSZ en BIPT, maar ook gedeeld met de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) en het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ).

Vanaf 1/4/2025 moet elke opdrachtgever de RSZ voorafgaandelijk informeren over de onderaannemers waarop zij een beroep doen. Als de onderaannemers ook een beroep doen op een andere onderaannemer dan moeten zij de opdrachtgever hiervan in kennis stellen.

Coördinator

Opdrachtgevers en onderaannemers dienen vanaf 1/5/2024 ook een coördinator aan te stellen. Dit kan een werknemer zijn maar ook een externe medewerker (zelfstandige).

De coördinator zal de postpakketbezorgers moeten informeren over de modaliteiten opgenomen in de pakjeswet en tevens ook een waakzaamheidsplan moeten opmaken waarin risico’s op inbreuken geïdentificeerd worden en de wijze waarop deze inbreuken voorkomen kunnen worden.

Het Koninklijk Besluit dat het takenpakket en de functievereisten van de coördinator bepaalt, is gepubliceerd. 

Functievereisten

De coördinator moet minstens één jaar gewerkt hebben in de postsector. 

De aanbieders van postdiensten en de onderaannemers mogen vrij kiezen of zij de rol van coördinator intern of extern invullen. Er kan m.a.w. ook met een zelfstandige samengewerkt worden. 

De coördinator zal alleszins voldoende tijd en middelen moeten krijgen zodat hij zijn rol naar behoren kan vervullen.

De naam en contactgegevens van de coördinator moeten permanent worden vermeld op een voor de pakketbezorgers gemakkelijk toegankelijke plaats.

Takenpakket

De coördinator moet 

  • de pakketbezorgers schriftelijk en op een duidelijke en gemakkelijk te begrijpen wijze informeren over hun rechten en plichten (in feite over alles wat in dit artikel opgenomen is). Deze informatie moet meermaals meegedeeld worden, m.n. bij de aanvang van de uitvoering van de overeenkomst maar ook jaarlijks worden herhaald. Als een pakketbezorger erom vraagt, moet deze hierover ook geïnformeerd worden. 
  • een waakzaamheidsplan opstellen waar een aantal verplichte vermeldingen in opgenomen moeten worden, m.n. : 
    • de gegevens van de dochterondernemingen, onderaannemers en leveranciers;
    • een risicoanalyse toegespitst op de mogelijke inbreuken specifiek van toepassing op de postdiensten;
    • maatregelen om deze risico’s tegemoet te komen. 

De coördinator heeft tot 13 december 2024 om het plan op te stellen. Het plan moet elk jaar geëvalueerd worden. 

Minimumvergoeding vanaf 1/7/2024

Verder legt de wet een minimumvergoeding op.

De minimumvergoeding moet met name het volgende omvatten:

  1. het minimale geïndexeerde uurloon zonder anciënniteitspremie van toepassing op de werknemersklasse R1 van de loon- en functieclassificatie van het rijdend personeel, zoals bepaald binnen PC140.03 (thans 13,8500 in een 38-urenweek), vermeerderd met de werkgeverslasten
  2. de vervoerkosten naargelang het gebruikte vervoermiddel (inclusief administratieve en fiscale lasten, en de kosten van verzekeringen).

Een Koninklijk Besluit heeft de concrete berekeningsmethode van de minimumvergoeding vastgesteld.

Er zal een minimumvergoeding toegekend moeten worden afhankelijk van het vervoermiddel waarmee de postpakketten geleverd worden: 

  • Een minimumvergoeding voor de fiets : voor postpakketbezorgers die gebruik maken van een vervoermiddel waarvoor geen rijbewijs nodig is of waarvoor een rijbewijs van categorie AM, A, A1 of A2 vereist is.
  • De minimumvergoeding voor een gemotoriseerd voertuig : voor postpakketbezorgers die gebruik maken van een vervoermiddel waarvoor een rijbewijs van categorie B of hoger vereist is.

In de minimumvergoeding moeten volgende elementen ook opgenomen worden : 

    • de afschrijving;
    • het onderhoud;
    • de verzekering;
    • de gemiddelde energie- of brandstofkost 
    • algemene kosten
    • specifiek voor het gemotoriseerd voertuig: bandenkost, kostprijs van de keuring, verkeersbelasting

Het effectieve bedrag van de minimumvergoeding wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad en zal ook meegedeeld worden via de website van de FOD Economie. De Fod Economie zal ook een toelichtingsnota ter beschikking stellen van de methode waarmee de minimumvergoeding berekend wordt.

Bovenstaande doet evenwel geen afbreuk aan het recht van de werknemers op de toekenning van het toepasselijke minimumloon dat specifiek op de werknemer van toepassing is afhankelijk van de sector waarin de werkgever opereert.

Aansprakelijk leverancier postdiensten

De aanbieder van postdiensten zijn aansprakelijk in geval van schending door zijn contractant (rechtstreekste onderaannemer) van de essentiële eisen inzake de naleving van arbeidsvoorwaarden en regelingen voor sociale zekerheid. Van deze aansprakelijkheid kan de aanbieder worden ontheven indien de opdrachtgever of onderaannemer bewijst toezicht te hebben uitgeoefend op de naleving van de essentiële eisen inzake de naleving van arbeidsvoorwaarden en regelingen voor sociale zekerheid door zijn rechtstreekse onderaannemer.

Het gaat om de toepassing van het due diligence beginsel, dat geen systematische dagelijkse controle van de werknemers van de onderaannemer impliceert, maar bijvoorbeeld kan worden uitgedrukt door een contractuele bepaling volgens welke de onderaannemer zich ertoe verbindt de essentiële eisen na te leven, bij gebreke waarvan de aanbieder van postdiensten het recht heeft de onderaannemingsovereenkomst te beeindigen. Ook kan worden bepaald op welke wijze de onderaannemer tijdens de uitvoering van het contract aantoont dat de essentiële eisen inzake de naleving van arbeidsvoorwaarden en regelingen voor sociale zekerheid worden nageleefd.

Deze aansprakelijkheid wordt eveneens verzwaard (onweerlegbaar vermoed van aansprakelijkheid) voor opdrachtgevers die een beroep doen op onderaannemers die niet geregistreerd zijn bij het BIPT of geschorst zijn.

De uitbreiding van de aansprakelijkheid is thans al in voege.

Bron :Wet van 17 december 2023 houdende diverse bepalingen inzake de werkomstandigheden van de postpakketbezorgers, BS 28 december 2023; KB van 26 maart 2024 houdende de rol van coördinator bij de aanbieders van postdiensten en de onderaannemers, BS 3 mei 2024; KB van 9 april 2024 betreffende de berekeningsmethode van de elementen van de minimumvergoeding voor pakjesbezorgers, BS 23 april 2024.

 

Deze website maakt gebruik van cookies om je gebruikservaring te optimaliseren. Door op “Accepteren” te klikken, ga je akkoord met het plaatsen van deze cookies.