Op Europees niveau werd er door de Europese Raad een uitvoeringsbesluit genomen in uitvoering van Richtlijn 2001/55. Het betreft de situatie waarbij in geval van massale toestroom van ontheemden afkomstig uit derde landen die niet naar hun land van oorsprong kunnen terugkeren onmiddellijk een tijdelijke bescherming wordt geboden. Deze richtlijn werd omgezet in Belgisch recht.
De tijdelijke bescherming wordt voorzien voor volgende personen:
- Oekraïense onderdanen én hun gezinsleden die vóór 24 februari 2022 in Oekraïne hun hoofdverblijfplaats hadden.
- Staatlozen en onderdanen van andere derde landen dan Oekraïne, die vóór 24 februari 2022 in Oekraïne internationale bescherming of daarmee gelijkgestelde nationale bescherming genoten, én hun gezinsleden die vóór 24 februari 2022 hun hoofdverblijfplaats in Oekraïne hadden.
Definitie ‘familieleden’:
- De huwelijkspartner of de niet-gehuwde partner met wie een duurzame relatie wordt onderhouden, overeenkomstig hetgeen wordt voorzien in de Belgische vreemdelingenwetgeving.
- Minderjarige ongehuwde kinderen, met inbegrip van die van de huwelijkspartner, ongeacht of zij binnen of buiten het huwelijk zijn geboren of geadopteerde kinderen zijn.
- Andere naaste familieleden die met het gezin samenwoonden ten tijde van de omstandigheden rond de massale toestroom van ontheemden, en die op dat tijdstip volledig of grotendeels afhankelijk waren.
Definitie ‘Staatlozen en onderdanen van derde landen’:
- Onderdanen van derde landen die vóór 24 februari 2022 legaal in Oekraïne verbleven op basis van een geldige permanente verblijfsvergunning en die niet naar hun land of regio van herkomst kunnen terugkeren onder veilige en duurzame omstandigheden
Voor het aanvragen van deze tijdelijke bescherming moet men zich in persoon aanmelden met de documenten die aantonen dat zij tot een van de bovengenoemde categorieën behoren, tussen 8u30 – 13u00 bij het registratiecentrum in Brussel (Victor Hortaplein 40, 1060 Brussel). Na onderzoek van de voorgelegde documenten zal DVZ beslissen of tijdelijke bescherming kan worden toegekend. Als dit het geval is, dan ontvangt men van DVZ het ‘attest – tijdelijke bescherming‘. Met dit attest van tijdelijke bescherming kunnen ze zich vervolgens aanbieden bij het gemeentebestuur van de verblijfsplaats om een elektronische vreemdelingenkaart A (beperkt verblijf) aan te vragen.
In afwachting van de woonstcontrole en/of de afgifte van de A kaart wordt een bijlage 15 afgegeven, die 45 dagen geldig is. De bijlage 15 vermeldt ‘onbeperkte toegang tot de arbeidsmarkt’.
De elektronische vreemdelingenkaart A (beperkt verblijf) is geldig voor 1 jaar vanaf de datum van de inwerkingstelling van de tijdelijke bescherming. Op deze elektronische vreemdelingenkaart A (beperkt verblijf) zal ook de melding staan ‘onbeperkte toegang tot de arbeidsmarkt’.
Op basis van de hierboven vermelde bijlage 15 en elektronische vreemdelingenkaart A (beperkt verblijf) met melding ‘onbeperkte toegang tot de arbeidsmarkt’ kan men zonder arbeidskaart/ gecombineerde vergunning werken in België tijdens de geldigheidsduur van deze documenten.
De tijdelijke bescherming werd reeds enkele keren verlengd en zou normaal gezien aflopen op 4 maart 2025. Ondertussen heeft de Raad van de Europese Unie nogmaals ingestemd met een verlenging van één jaar, tot 4 maart 2026.
Aangezien de A-kaarten slechts geldig zijn tot 4 maart 2025, moeten deze A-kaart verlengd worden. De desbetreffende personen dienen hiervoor een aanvraag in te dienen bij de gemeente waar ze verblijven in de periode vanaf 04/01/2025 – 04/03/2025.
Aangezien alle lopende A kaarten geldig zijn tot 4 maart 2025, moeten alle A kaarten ook tegen die datum verlengd worden tot 4 maart 2026. Ze ontvangen dan een nieuwe A-kaart die geldig is tot 4 maart 2026. Indien de gemeente niet tijdig een vernieuwde A-kaart kan afleveren, krijgt men in afwachting een bijlage 15-document.
Opgelet: de werkgever is ertoe gehouden om na te gaan of de oekrainse vluchteling in het bezit is van een geldige A-kaart / bijlage 15 waarvan de geldigheidsduur niet verstreken is en waarvan een kopie wordt bijgehouden in het personeelsdossier.
Bron: Uitvoeringsbesluit (EU) 2024/1836 van de Raad van 25 juni 2024 tot verlenging van de tijdelijke bescherming zoals ingevoerd bij Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382, Pb. L. van 3 juli 2024
