De Vlaamse regering heeft in 2024 een decreet uitgevaardigd betreffende de ketenaansprakelijkheid.
De opdrachtgevers en (onder)aannemers moeten in het kader van dit decreet verplicht een aantal gegevens opvragen aan hun onderaannemer.
Er zou een nieuwe applicatie gelanceerd worden waarin deze gegeven verzameld zouden worden. De lancering van de applicatie stootte echter op vertraging, alsook wou de Vlaamse Regering een aantal wijzigingen aanbrengen.
Een recent Vlaams Decreet veruitwendigt voorgaande wijzigingen nu.
Voor wie?
Onderstaande verplichtingen gelden voor professionele opdrachtgevers en aannemers.
Ze gelden dus niet voor opdrachtgevers-natuurlijke personen die uitsluitend voor privédoeleinden beroep doen op een aannemer.
De verplichtingen gelden enkel wanneer de rechtstreekse (onder)aannemer werkzaam is in een risicosector.
Schriftelijke verklaring
De verplichting in hoofde van de (onder)aannemer een schriftelijke verklaring op te vragen van de onderaannemer dat deze geen illegaal verblijvende werknemers tewerkstelt en zal tewerkstellen, of geen zelfstandige activiteit uitoefent zonder (geldige) verblijfsvergunning, blijft bestaan.
Vanaf 2026 geldt deze verplichting ook voor de professionele opdrachtgever.
Opvragen gegevens rechtstreekse onderaannemer
Wanneer professionele opdrachtgevers of aannemers (een deel van) hun taak uitbesteden aan een onderaannemer werkzaam in een risicosector, zullen zij nu een aantal gegevens moeten opvragen voorafgaandelijk aan de samenwerking, m.n.
- de identificatie- en contactgegevens van de onderaannemer;
- de persoonlijke gegevens, de gegevens over het verblijf en de gegevens over de tewerkstelling van buitenlandse werknemers en buitenlandse zelfstandigen van de rechtstreeks onderaannemer.
Via een uitvoeringsbesluit heeft de Vlaamse regering een checklist opgesteld met een concrete lijst van gegevens die ondernemingen moeten verstrekken.
Wanneer deze onderaannemer de gegevens niet bezorgt, moet de professionele opdrachtgever of aannemer de sociale inspectie inlichten.
Gegevens
De volgende gegevens over het verblijf en de tewerkstelling van buitenlandse werknemers moeten opgevraagd worden:
- het bewijs van een geldig paspoort of een daarmee gelijkgestelde reistitel van alle onderdanen van derde landen die worden tewerkgesteld door de rechtstreekse onderaannemer of die zelfstandige beroepsactiviteiten uitoefenen in opdracht van de rechtstreekse onderaannemer. Als de rechtstreekse onderaannemer een natuurlijke persoon betreft die onderdaan is van een derde land, wordt ook een bewijs van zijn geldige paspoort of een daarmee gelijkgestelde reistitel aangebracht;
- Indien de derdelander geen toelating tot arbeid in België en geen Belgische verblijfsvergunning heeft:
- het bewijs van het recht op verblijf of de verblijfsvergunning van meer dan drie maanden in de lidstaat van de EER of Zwitserland waar de derdelanders verblijven wanneer ;
- het bewijs van de meldingsbewijs Limosa-1 (L1) als de activiteiten kaderen binnen een detachering binnen het toepassingsgebied vermeld in artikel 138 van de programmawet van 27 december 2006;
- A1-attest (als het document nog niet aanwezig is bij de aanvang van de dienstverlening volstaat een ontvangstbewijs van de aanvraag van voormeld document).
- indien de derdelander een toelating tot arbeid in België en een Belgische verblijfsvergunning heeft:
- het bewijs van het wettig verblijf;
- het bewijs van een geldige Belgische toelating tot arbeid of beroepskaart;
- een dimona-aangifte.
De gegevens moeten voor de aanvang van de samenwerking opgevraagd worden. Gedurende de werkzaamheden moeten de gegevens niet meer gecontroleerd worden behoudens de zorgvuldigheidsplicht (zie infra).
Nieuwe applicatie
De Vlaamse overheid onderzoekt momenteel of IT-tools, zoals een meldloket of een checkapplicatie, de administratieve last voor ondernemingen zouden kunnen verlichten.
Zorgvuldige houding
De professionele opdrachtgever of aannemer moet de documenten niet verifiëren of controleren, doch er wordt wel een zorgvuldige houding verwacht. Wanneer bijvoorbeeld de geldigheidsperiode van bepaalde documenten minder lang duurt dan de duur van de werken, dan zal de professionele opdrachtgever of aannemer erop moeten toezien dat de (onder)aannemer tijdig de documenten hernieuwt.
Aansprakelijkheid
De professionele opdrachtgevers of aannemers zijn niet aansprakelijk als ze alle informatie van de rechtstreekse onderaannemer opgevraagd en ontvangen hebben, en er tevens een schriftelijke verklaring voorhanden is.
Wanneer echter blijkt dat ze op de hoogte zijn van de illegale tewerkstelling door de (onder)aannemer, zullen zij mee aansprakelijk gesteld worden. De sociaalrechtelijke inspecteurs kunnen het bewijs van deze voorafgaande kennis leveren met alle mogelijke bewijsmiddelen.
Bewaartermijn gegevens
De schriftelijke verklaring en de opgevraagde gegevens moeten door de hoofdaannemer bijgehouden worden. Dit mag digitaal.
De persoonsgegevens mogen niet langer bewaard worden dan nodig voor de voorziene doeleinden, maar uiterlijk tot 10 jaar na het einde van de samenwerking tussen de aannemer en de onderaannemer.
Uitbreiding inbreuken
De illegale tewerkstelling door (onder)aannemer wordt toegevoegd aan de lijst van inbreuken die kunnen leiden tot sanctionering van opdrachtgevers en aannemers. Tevens wordt het bedrag van de administratieve boete hierop ook verhoogd vanaf 1/1/2024 naar 2.400 tot 24.000 € (incl. opcentiemen).
De geldboetes zijn te vermenigvuldigen met het aantal buitenlandse onderdanen op wie de inbreuk betrekking heeft.
Meer informatie vind je terug in ons artikel “Strengere sanctionering in Vlaanderen m.b.t. (illegale) tewerkstelling van buitenlandse werknemers“.
Inwerkingtreding
Behoudens een bericht van eerdere inwerkingtreding, zullen voorgaande verplichtingen in werking treden op 1 januari 2026.
Bron: Decr.Vl. van 27 juni 2025 tot wijziging van artikel 12/3 en 12/4 van de wet van 30 april 1999 betreffende de tewerkstelling van buitenlandse werknemers en artikel 13/6 van het decreet houdende sociaalrechtelijk toezicht van 30 april 2004, BS 16 juli 2025.
