De Vlaamse regering heeft in 2024 een decreet uitgevaardigd betreffende de ketenaansprakelijkheid, met name een “zorgvuldigheidsplicht” vanaf 01/01/2026.
Dit geldt voor elke binnen- of buitenlandse onderneming die (on)rechtstreeks betrokken is bij activiteiten die worden verricht in het Vlaamse Gewest, ongeacht of het een Belgische of buitenlandse (onder)aannemer is.
Algemeen
Als u als onderneming een beroep doet op een (onder)aannemer die derdelanders inschakelen (zowel werknemers als zelfstandigen), dan kan u aansprakelijk worden gesteld als deze derdelanders illegaal verblijven in België.
Een derdelander is in deze context iemand die niet de nationaliteit heeft van een van de lidstaten van de Europese Economische Ruimte of Zwitserland.
Ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling betekent dat je als opdrachtgever, hoofdaannemer of intermediaire aannemer aansprakelijk kunt worden gesteld als jouw (onder)aannemer illegaal verblijvende derdelanders tewerkstelt.
Deze reglementering is van toepassing voor professionele opdrachtgevers en (hoofd of intermediaire) aannemers.
Opgelet: als opdrachtgever-natuurlijke persoon kan je wel aansprakelijk worden gesteld als de inspectiediensten kunnen aantonen dat je op de hoogte was van de inbreuken door jouw rechtstreekse of onrechtstreekse (onder)aannemer.
Aansprakelijkheid?
Je riskeert een strafrechtelijke vervolging of een administratieve geldboete als jouw rechtstreekse (onder)aannemer wordt betrapt op het tewerkstellen van illegaal verblijvende derdelanders.
Er wordt daarbij een onderscheid gemaakt of u een rechtstreekse of onrechtstreekse relatie heeft met de (onder)aannemer).
| Aansprakelijkheid vermijden? | |
| Onrechtstreekse relatie | Je kan enkel aansprakelijk worden gesteld als je vooraf op de hoogte was. De inspectiediensten moeten dit aantonen. |
| Rechtstreekse relatie – niet risicosectoren | Je moet in het bezit zijn van een schriftelijke verklaring waarin jouw rechtstreekse (onder)aannemer bevestigt dat deze geen illegaal verblijvende derdelanders als werknemer of zelfstandige tewerkstelt of zal tewerkstellen. (de specifieke zorgvuldigheidsplicht is hier niet van toepassing) |
Rechtstreekse relatie – risicosectoren:
| Je moet in het bezit zijn van een schriftelijke verklaring waarin jouw rechtstreekse (onder)aannemer bevestigt dat deze geen illegaal verblijvende derdelanders als werknemer of zelfstandige tewerkstelt of zal tewerkstellen. Je moet daarnaast ook voldoen aan de zorgvuldigheidsplicht |
In dit kader heeft de Vlaamse overheid verduidelijkt dat de zorgvuldigheidsplicht is niet van toepassing is wanneer:
- de werken in de bouw- of schoonmaaksector minder dan 30.000 euro (excl. btw) bedragen én worden uitgevoerd door een aannemer zonder onderaannemer, of;
- de werken in de bouw- of schoonmaaksector minder dan 5.000 euro (excl. btw) bedragen én er slechts één onderaannemer is.
- de pakketbezorger een tachograafplichtig voertuig gebruikt (voor vervoer van pakketten tot maximaal 31,5 kg).
Opgelet: je blijft als professionele opdrachtgever, hoofdaannemer of intermediaire aannemer aansprakelijk als de inspectiediensten kunnen aantonen dat je vooraf op de hoogte was dat jouw rechtstreekse (onder)aannemer illegaal verblijvende derdelanders tewerkstelt.
Schriftelijke verklaring
Voortaan kan elke schakel in de aannemingsketen in principe aansprakelijk worden gesteld voor de tewerkstelling van illegaal verblijvende derdelanders als werknemer of als zelfstandige.
In relatie tot de rechtstreekse (onder)aannemer dient men bijgevolg te beschikken over een schriftelijke verklaring waarin de rechtstreekse (onder)aannemer bevestigt dat deze geen illegaal verblijvende derdelanders als werknemer of zelfstandige tewerkstelt of zal tewerkstellen.
Zorgvuldigheidsplicht in een notendop?
De zorgvuldigheidsplicht geldt enkel wanneer de rechtstreekse (onder)aannemer werkzaam is in een van de vastgelegde risicosectoren, met name indien de (buitenlandse) onderneming rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken is bij activiteiten in de Vlaamse bouwsector (werken in onroerende staat, levering van stortklaar beton), de schoonmaaksector, de vleessector (slachten, snijden, vleesbereiding) of pakketbezorgers in opdracht van postdiensten.
- Je moet voorafgaand de documenten opvragen die aantonen dat je rechtstreekse (onder)aannemer in de keten geen illegaal verblijvende derdelanders als werknemer of zelfstandige tewerkstelt;
- Je moet voorafgaand controleren of de documenten niet duidelijk vervalst zijn en je moet de geldigheidsdatum nakijken;
- Je moet de documenten tot vijf jaar na de looptijd van de samenwerking bijhouden voor inzage door de Sociale Inspectie.
- Via het meldloket melden wanneer de documentatie ontbreekt, duidelijk vervalst of ongeldig is.
Dit is van belang om aansprakelijkheid bij de tewerkstelling van illegaal verblijvende derdelanders door je (onder)aannemer te voorkomen.
Welke gegevens/documenten?
De gegevens moeten voor de aanvang van de samenwerking opgevraagd worden.
Afhankelijk van de tewerkstellingssituatie moet je andere documenten opvragen:
| Bij detachering vanuit een EER-lidstaat of Zwitserland | Bij detachering buiten de EER of Zwitserland waarbij een Belgische toelating tot arbeids- of beroepskaart is | Bij tewerkstelling bij een Belgische werkgever |
|
|
|
Opgelet: je moet een inschatting maken of het om echte documenten gaat (en geen duidelijke vervalsingen) en je moet de geldigheidsdatum nakijken. Overduidelijke vervalsingen of ongeldige documenten worden gelijkgesteld met het ontbreken van die documenten!
Meldloket
Om vanaf 2026 een melding te doen via het meldloket moet men zich als onderneming identificeren (cf. registratie bij de RSZ).
Buitenlandse ondernemingen zonder Belgisch KBO-nummer kunnen zich niet registreren bij de RSZ. Indien zij een inbreuk willen melden moeten ze een PDF-formulier aanvragen bij de Vlaamse Sociale Inspectie via ketenaansprakelijkheid.wewis@vlaanderen.be.
Sociale dienstverrichters kunnen deze melding momenteel niet indienen namens een onderneming.
Inwerkingtreding
De nieuwe regels rond de Vlaamse ketenaansprakelijkheid zullen in werking treden op 1 januari 2026.
De Vlaamse regering voorziet een gedoogperiode van 6 maanden na de inwerkingtreding op 1 januari 2026.
Bron: Decr.Vl. van 27 juni 2025 tot wijziging van artikel 12/3 en 12/4 van de wet van 30 april 1999 betreffende de tewerkstelling van buitenlandse werknemers en artikel 13/6 van het decreet houdende sociaalrechtelijk toezicht van 30 april 2004, BS 16 juli 2025; https://www.vlaanderen.be/werken/in-vlaanderen-komen-werken/ketenaansprakelijkheid-bij-illegale-tewerkstelling.
