Hoe wil de overheid het Terug-Naar-Werk beleid versterken? – update

Een van de thema’s van zowel het regeerakkoord als het begrotingsakkoord heeft betrekking op de versterking van het Terug-Naar-Werk beleid. Het is de bedoeling om tegen 2030 100.000 langdurig zieken opnieuw aan het werk te krijgen met een reeks maatregelen.

Het doel is om tegen 2030 te beschikken over een performant en wendbaar systeem voor de evaluatie van arbeidsongeschiktheid en arbeidspotentieel, dat zowel rechtvaardig als activerend is. 

De vierde golf moet van het TNW-beleid één geïntegreerd systeem maken, met drie prioriteiten:

• Voorkomen van instroom via preventie en vroegtijdige detectie.
• Versterken van medische opvolging en jaarlijkse herbeoordeling.
• Versnellen van re-integratie en responsabilisering van alle betrokkenen..

Het gaat o.a. om de volgende aangekondigde maatregelen:

• Opnieuw uitnodigen van de langdurig zieken in de komende jaren voor een evaluatie van het “arbeidspotentieel”.
• Kortere opvolging van de langdurig zieken. Ziektebriefjes tijdens het eerste jaar arbeidsongeschiktheid worden beperkt tot 3 weken en de arts moet elke patiënt in langdurige afwezigheid minstens 1 keer per jaar zien voor een consult om o.a. de mogelijke terugkeer naar werk te bespreken
• Elke langdurig zieke moet zijn aanvraag tot erkenning van arbeidsongeschiktheid jaarlijks vernieuwen (behalve in geval van bepaalde ziektes met een langdurig verloop).
• Verhoogde werkhervattingspremie voor werkgevers die arbeidsongeschikten kansen geven om terug te keren naar de werkvloer.
• Sancties voor werknemers die hun verplichtingen in het kader van de terug-naar-werk-trajecten niet naleven.
• De procedure rond het onderhouden van contact met de arbeidsongeschikte werknemer in het kader van een actief afwezigheidsbeleid moet opgenomen worden in het arbeidsreglement.
• De responsabilisering van de ziekenfondsen.
• Strafsanctie voor werkgevers vanaf 20 werknemers ingeval van niet opstarten van het re-integratietraject binnen de 6 maanden na het begin van de arbeidsongeschiktheid, als er arbeidspotentieel is.
• Het TNW-fonds wordt geoptimaliseerd door het bedrag van de voucher voor de betaling van de dienstverlener te indexeren.
• Er zal worden ingezet op sectorale mobiliteit. De sectorale mobiliteit vormt een tussenweg tussen de re-integratie binnen het oorspronkelijke bedrijf en de herinschakeling op de arbeidsmarkt.
• …

Ziekte zonder attest

De regeling op basis waarvan een werknemer momenteel 3 keer per kalenderjaar afwezig kan zijn wegens ziekte zonder ziektebriefje wordt aangepast naar 2 keer per kalenderjaar.

Solidariteitsbijdrage voor werkgevers

Er wordt voorzien in een solidariteitsbijdrage voor werkgevers voor werknemers (18 jaar – 55 jaar) die langer dan dertig dagen afwezig zijn wegens arbeidsongeschiktheid. De bijdrage bedraagt 30% van de ziekte-uitkering die de werknemer ontvangt tijdens de tweede en derde maand van arbeidsongeschiktheid. Er is een vrijstelling voorzien voor werkgevers die gemiddeld minder dan 50 werknemers tewerkstellen. Deze bijdrage is niet van toepassing voor uitzendkrachten, flexi-jobs, gelegenheidswerknemers, leerlingen,…

De solidariteitsbijdrage zou naar aanleiding van het begrotingsakkoord verder uitgebreid worden naar de 4e en de 5e maand van de arbeidsongeschiktheid vanaf 1 januari 2027. Bovendien is de solidariteitsbijdrage niet meer verschuldigd als de werknemer terug gedeeltelijk aan het werk gaat, ook in het geval dit bij een ander bedrijf is. 

Een wetsontwerp houdende diverse bepalingen inzake sociale zaken voorziet een bijkomende vrijstelling zodat de solidariteitsbijdrage niet verschuldigd is voor de personen met een arbeidshandicap, met een psychosociale arbeidsbeperking of uiterst kwetsbare personen, zoals erkend door het bevoegde Gewest of de bevoegde Gemeenschap en tewerkgesteld door de werkgevers van een beschutte werkplaats, een sociale werkplaats of een maatwerkbedrijf behorend tot het paritair comité voor de beschutte werkplaatsen, de sociale werkplaatsen en de maatwerkbedrijven.

Hervaltermijn

Momenteel is er sprake van herval als de werknemer het werk normaal hervat heeft en terug arbeidsongeschikt is geworden om dezelfde reden en de nieuwe periode van arbeidsongeschiktheid zich voordoet binnen 14 kalenderdagen volgend op het einde van een periode van ongeschiktheid die aanleiding heeft gegeven tot de betaling van het gewaarborgd loon.

Er wordt voorzien om deze termijn van 14 dagen te verlengen naar 8 weken.

De nieuwe hervaltermijn zou in werking treden op 01/01/2026 en is van toepassing op de arbeidsongeschiktheden die zich voordoen vanaf deze datum. Een lopende periode van gewaarborgd loon zal niet onderbroken worden.

Neutralisatie van gewaarborgd loon bij progressieve werkhervatting

Vroeger was er een volledige neutralisatie van het gewaarborgd loon indien de werknemer arbeidsongeschiktheid werd tijdens een periode van progressieve werkhervatting. Eind 2022 werd er voorzien in een aangepaste regeling waarbij de neutralisering enkel van toepassing was tijdens de eerste 20 weken vanaf het begin van de progressieve werkhervatting. Na deze 20 weken was er opnieuw recht op gewaarborgd loon bij een volledige arbeidsongeschiktheid.

Er wordt voorzien om deze beperkte neutralisatie opnieuw af te afschaffen zodat er geen recht zal zijn op gewaarborgd loon tijdens de volledige periode van progressieve werkhervatting als de werknemer volledig arbeidsongeschikt wordt. De werknemer zal bijgevolg terug onmiddellijk aanspraak maken op een ziekte-uitkering van de mutualiteit.

De volledige neutralisatie zou in werking treden op 01/01/2026 en is van toepassing op de arbeidsongeschiktheden die zich voordoen vanaf deze datum. Een lopende periode van gewaarborgd loon zal niet onderbroken worden.

Medische overmacht

Artikel 34 van de arbeidsovereenkomstenwet voorziet dat er een specifieke procedure gevolgd moet worden om de arbeidsovereenkomst te beëindigen wegens medische overmacht. De specifieke procedure in het kader van medische overmacht kan momenteel slechts worden opgestart wanneer de werknemer gedurende een termijn van ten minste negen maanden ononderbroken arbeidsongeschikt is, en voor zover voor de werknemer geen re-integratietraject lopende is.

De vereiste termijn van arbeidsongeschiktheid om de procedure op te starten zal aangepast worden naar 6 maanden ononderbroken arbeidsongeschiktheid.

Re-integratietraject 3.0 

Vanaf begin 2026 treedt er ook een nieuwe regeling in werking m.b.t. het re-integratietraject. Hieronder een overzicht in een notendop. 

• Werkgevers kunnen voortaan, mits akkoord van de werknemer, een informeel traject kunnen opstarten (voorheen was dit enkel mogelijk voor de werknemer). 
• Vraag tot aanpassing van het werk: werknemers zouden de mogelijkheid krijgen om preventieve aanpassingen te vragen om een dreigende arbeidsongeschiktheid of uitval te vermijden. 
• Werkgever zullen ertoe gehouden zijn om in het arbeidsreglement een beleid/ policy op te nemen rond het “onderhouden van contact met arbeidsongeschikte werknemers”. Dit betreft een nieuwe verplichte vermelding in het arbeidsreglement. Deze procedure maakt deel uit van een actief afwezigheidsbeleid dat tot doel heeft de terugkeer naar het werk in geval van arbeidsongeschiktheid te faciliteren en voor te bereiden. Deze procedure beoogt in geen geval na te gaan of de afwezigheid van de werknemers om gezondheidsredenen gegrond is. Er moet in het deze policy in het arbeidsreglement ten minste het volgende worden vastgelegd: 
  • door wie de arbeidsongeschikte werknemer gecontacteerd zal worden;
  • de frequentie van het contact.
• Maatregelen na één maand arbeidsongeschiktheid: naast de reeds verplichte informatie over de re-integratiemogelijkheden, kan de arbeidsarts de werknemer ook een gesprek voorstellen.
• De werkgever zullen (met akkoord van de werknemer) een re-integratietraject kunnen starten vanaf het begin van de arbeidsongeschiktheid.
• Werkgevers moeten ten vroegste na acht weken arbeidsongeschiktheid een inschatting laten maken van het “arbeidspotentieel”
  • “Arbeidspotentieel”: het veronderstelde vermogen van een arbeidsongeschikte werknemer om aangepast of ander werk te verrichten, beoordeeld op basis van informatie over de gezondheidstoestand en de mogelijkheden van de werknemer, met het oog op het eventueel opstarten van een re-integratietraject door de werkgever.”
  • bij “arbeidspotentieel” kan een bezoek voorafgaand aan werkhervatting of een formeel re-integratietraject opgestart worden.
  • werkgevers (met 20 werknemers of meer) zijn verplicht bij “arbeidspotentieel” een re-integratietraject op te starten binnen de 6 maanden na aanvang van de arbeidsongeschiktheid. 
• Indien een werknemer niet ingaat op de uitnodiging van de arbeidsarts, zal de adviserend arts van de mutualiteit geïnformeerd worden (dit heeft mogelijks gevolgen voor de uitkeringen van de werknemer). 
• De informatie-uitwisseling tussen de arbeidsarts, de behandelend arts en de adviserend arts van het ziekenfonds over de gezondheidstoestand van een arbeidsongeschikte werknemer met het oog op zijn terugkeer naar het werk verloopt voortaan via het TRIO-platform.
• Werknemers die definitief ongeschikt zijn voor het overeengekomen werk worden doorverwezen naar de regionale arbeidsbemiddelingsdiensten als er bij hun werkgever geen aangepast of ander werk mogelijk is.

Inwerkingtreding

Het merendeel van de maatregelen zou reeds vanaf 01/01/2026 in werking treden.

De wet tot uitvoering van een versterkt terug naar werk-beleid in geval van arbeidsongeschiktheid en het KB m.b.t. de aanpassingen aan het re-integratietraject werd op 30/12/2025 gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. 

Er zijn in dat kader nog de volgende overgangsbepalingen voorzien: 

• De wijzigingen die betrekking hebben op het re-integratietraject zijn niet van toepassing op re-integratietrajecten die reeds opgestart waren vóór 01/01/2026. 
• De verplichting om bij “arbeidspotentieel” een re-integratietraject op te starten voor werkgevers met 20 of meer werknemers (binnen de 6 maanden)  is van toepassing op arbeidsongeschiktheden die aanvatten vanaf 1 januari 2026.

Bron: Diverse media; Wetsontwerp tot uitvoering van een versterkt terug naar werk-beleid in geval van arbeidsongeschiktheid, Parl. St. 2025 -2026, nr. 1177/001; https://vandenbroucke.belgium.be/nl/nieuws/een-vierde-golf-maatregelen-om-langdurig-zieken-terug-kansen-te-bieden#:~:text=De%20vierde%20golf%20moet%20van,en%20responsabilisering%20van%20alle%20betrokkenen; https://werk.belgie.be/nl/nieuws/versterkt-terug-naar-werk-beleid-wat-verandert-er-vanaf-1-januari-2026; https://werk.belgie.be/nl/nieuws/rit-30-wijzigingen-aan-de-codex-welzijn-op-het-werk-inzake-re-integratie-en-preventie-van; Wet van 19/12/2025  tot uitvoering van een versterkt terug naar werkbeleid in geval van arbeidsongeschiktheid,  BS 30 december 2025; KB van 17/12/2025 tot wijziging van de codex over het welzijn op het werk wat de re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers en de preventie van langdurige afwezigheid betreft, BS 30 december 2025; Wetsontwerp houdende diverse bepalingen inzake sociale zaken, Parl. St. 2025 -2026, nr. 1220/004.