Thans wordt de aansprakelijkheid in het kader van een illegale tewerkstelling ondermijnd door het opnemen van clausules en het voorzien van constructies tussen de (onder)aannemers. Normaliter moet de (onder)aannemer voldoen aan een zorgvuldigheidsheidplicht wanneer er gewerkt wordt met een (onder)aannemer. Om dit tegen te gaan, heeft Vlaanderen een nieuw decreet uitgevaardigd betreffende de ketenaansprakelijkheid.
De schriftelijke verklaring dat de onderaannemer geen illegaal verblijvende werknemers tewerkstelt en zal tewerkstellen, of geen zelfstandige activiteit uitoefent zonder (geldige) verblijfsvergunning, blijft bestaan.
Opvragen gegevens
Daarnaast legt het decreet een aantal zorgvuldigheidsverplichtingen op aan de (onder)aannemer zoals het overhandigen van bepaalde gegevens over de rechtstreekse (onder)aannemer.
Wanneer aannemers (een deel van) hun taak uitbesteden aan een onderaannemer, zullen zij nu een aantal gegevens moeten opvragen voorafgaandelijk aan de samenwerking, m.n.
- de identificatie- en contactgegevens van de onderaannemer;
- de persoonlijke gegevens, de gegevens over het verblijf en de gegevens over de tewerkstelling van buitenlandse werknemers en buitenlandse zelfstandigen van de rechtstreeks onderaannemer.
Via een uitvoeringsbesluit heeft de Vlaamse regering een checklist opgesteld met een concrete lijst van gegevens die ondernemingen moeten verstrekken.
De aannemer kan de gegevens verifiëren via een applicatie of ze opvragen bij zijn rechtstreekse onderaannemer.
Bij het ontbreken van gegevens of bij ‘ongeldige’ gegevens, zal de aannemer een verzoek moeten richten aan de rechtstreekse onderaannemer om alsnog de gegevens bij te brengen. Wanneer deze laatste hier niet op ingaat, moet de aannemer de sociale inspectie inlichten.
Gegevens
De volgende gegevens over het verblijf en de tewerkstelling van buitenlandse werknemers moeten opgevraagd worden:
- het bewijs van een geldig paspoort of een daarmee gelijkgestelde reistitel van alle onderdanen van derde landen die worden tewerkgesteld door de rechtstreekse onderaannemer of die zelfstandige beroepsactiviteiten uitoefenen in opdracht van de rechtstreekse onderaannemer. Als de rechtstreekse onderaannemer een natuurlijke persoon betreft die onderdaan is van een derde land, wordt ook een bewijs van zijn geldige paspoort of een daarmee gelijkgestelde reistitel aangebracht;
- Indien de derdelander geen toelating tot arbeid in België en geen Belgische verblijfsvergunning heeft:
- het bewijs van het recht op verblijf of de verblijfsvergunning van meer dan drie maanden in de lidstaat van de EER of Zwitserland waar de derdelanders verblijven wanneer ;
- het bewijs van de meldingsbewijs Limosa-1 (L1) als de activiteiten kaderen binnen een detachering binnen het toepassingsgebied vermeld in artikel 138 van de programmawet van 27 december 2006;
- A1-attest (als het document nog niet aanwezig is bij de aanvang van de dienstverlening volstaat een ontvangstbewijs van de aanvraag van voormeld document).
- indien de derdelander een toelating tot arbeid in België en een Belgische verblijfsvergunning heeft:
- het bewijs van het wettig verblijf;
- het bewijs van een geldige Belgische toelating tot arbeid of beroepskaart;
- een dimona-aangifte.
De gegevens moeten voor de aanvang van de samenwerking opgevraagd worden. Gedurende de werkzaamheden meoten de gegevens niet meer gecontroleerd worden behoudens de zorgvuldigheidsplicht (zie infra).
Nieuwe applicatie
De betrokken overheden zijn bezig met de lancering van een nieuwe applicatie die de nodige gegevens zal verzamelen via andere databanken (zoals o.a. de RSZ), en waarop de hoofdaannemer dan kan vaststellen of alle gegevens aanwezig zijn.
Deze applicatie is momenteel nog niet operationeel.
De gegevens die niet raadpleegbaar of beschikbaar zijn via de applicatie, zullen opgevraagd moeten worden bij rechtstreeks onderaannemer. Het verblijfsdocument moet enkel slechts nagegaan worden indien de mogelijkheid hiertoe wordt voorzien door de applicatie.
Als de applicatie op de inwerkingtredingsdatum niet beschikbaar is, moeten de gegevens behoudens het verblijfsdocument rechtstreeks bij de onderaannemer opgevraagd worden.
Uitstel tot 01/01/2026
Aangezien de applicatie niet voor 1 januari 2025 klaar zou kunnen zijn, wordt de nieuwe verplichting om gegevens na te gaan in het kader van onderaanneming uitgesteld. Er geldt een uitstel tot 1/1/2026.
Verder wil de Vlaamse regering tegen voormelde datum nog een aantal andere wijzigingen aanbrengen aan de ketenaansprakelijk. Het betreft dan o.m.:
- Dezelfde voorwaarden worden ook van toepassing op professionele opdrachtgevers die een aannemer inschakelen.
- De verplichtingen zouden enkel gelden voor risicosectoren en niet meer voor alle sectoren. Deze zogenaamde risicosectoren moeten nog bepaald worden.
- Inzetten op het ontwikkelen van IT-tools die de administratieve last kunnen verlichten.
Zorgvuldige houding
De aannemer moet de documenten niet verifiëren of controleren, doch er wordt wel een zorgvuldige houding verwacht. Wanneer bijvoorbeeld de geldigheidsperiode van bepaalde documenten minder lang duurt dan de duur van de werken, dan zal de aannemer erop moeten toezien dat de (onder)aannemer tijdig de documenten hernieuwt.
Aansprakelijkheid
De (onder)aannemers zijn niet aansprakelijk als ze alle informatie van de rechtstreekse onderaannemer opvragen en ontvangen hebben, en er tevens een schriftelijke verklaring voorhanden is.
Wanneer echter blijkt dat de (onder)aannemers op de hoogte zijn van de illegale tewerkstelling door de (onder)aannemer, zullen zij mee aansprakelijk gesteld worden. De sociaalrechtelijke inspecteurs kunnen het bewijs van deze voorafgaande kennis leveren met alle mogelijke bewijsmiddelen.
Bewaartermijn gegevens
De schriftelijke verklaring en de opgevraagde gegevens moeten door de hoofdaannemer bijgehouden worden. Dit mag digitaal.
De persoonsgegevens mogen niet langer bewaard worden dan nodig voor de voorziene doeleinden, maar uiterlijk tot 10 jaar na het einde van de samenwerking tussen de aannemer en de onderaannemer.
Uitbreiding inbreuken
De illegale tewerkstelling door (onder)aannemer wordt toegevoegd aan de lijst van inbreuken die kunnen leiden tot sanctionering van opdrachtgevers en aannemers. Tevens wordt het bedrag van de administratieve boete hierop ook verhoogd vanaf 1/1/2024 naar 2.400 tot 24.000 € (incl. opcentiemen).
De geldboetes zijn te vermenigvuldigen met het aantal buitenlandse onderdanen op wie de inbreuk betrekking heeft.
Meer informatie vind je terug in ons artikel “Strengere sanctionering in Vlaanderen m.b.t. (illegale) tewerkstelling van buitenlandse werknemers“.
Inwerkingtreding
De inwerkingtreding van het Besluit zal uitgesteld worden tot een nog nader te bepalen datum. De voorziene inwerkingtreding van 1 januari 2025 wordt dus opgeschort.
Bron : B. Vl. van 26 april 2024 tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2018 houdende uitvoering van de wet van 30 april 1999 betreffende de tewerkstelling van buitenlandse werknemers, wat betreft de aan te brengen gegevens bij onderaanneming, BS 4 juni 2024; Vl. D. van 27 oktober 2023 tot wijziging van de wet van 30 april 1999 betreffende de tewerkstelling van buitenlandse werknemers, het decreet houdende sociaalrechtelijk toezicht van 30 april 2004 en het decreet van 22 december 2017 houdende een premie om de transitie van werkzoekenden naar ondernemerschap te stimuleren, B.S. 30 november 2023; Vl. D. van 27 oktober 2023 tot wijziging van de toezichts- en handhavingsbepalingen in het beleidsdomein Werk en Sociale Economie (1), B.S. 12 december 2023; Verslag vergadering Commissie voor Economie, Werk, Sociale Economie, Wetenschap en Innovatie van 11 december 2024, www.vlaamsparlement.be/nl/parlementair-werk/commissies/commissievergaderingen/1845764/verslag/1846964.
