Op 4 juli 2024 is de wet aangaande de wijziging van het Belgisch Scheepvaartwetboek en diverse wetten betreffende de scheepvaartregelgeving gepubliceerd. Deze wet brengt ook een aantal wijzigen met zich mee voor de tewerkstelling van uitzendkrachten in kritieke functies in de havensector.
Veiligheidsverificatie
Deze wet introduceert een veiligheidsverificatie. Bij een veiligheidsverificatie onderzoeken politie en veiligheidsdiensten of iemand een kritieke functie kan uitoefenen of toegang kan krijgen tot vertrouwelijke informatie. Er wordt nagegaan in verschillende databanken of de betreffende persoon gekend is en voor welke feiten. De bedoeling is om mensen die actief zijn in het criminele milieu te weren uit de haven.
Voormelde verificatie is verplicht voor werknemers die in de haven tewerkgesteld wordt in een kritieke functie. De bevoegde overheidsdienst zal de lijst met kritieke functies bekend maken in het Belgisch Staatsblad.
Het gaat over:
- Functies met toegang tot informatie over lading of tot de lading zelf:
- Functies met vrije toegang tot de havenfaciliteit zonder dat ze deel uitmaken van het personeel
- Functies met toegang tot persoonsgegevens van personeelsleden die vallen onder categorie 1 of 2
- Functies die beschikken over cruciale informatie over de werking van de haven en de havenfaciliteit te bekomen of over het gezag om deze te bekomen
- Functies met de positie om het scheepvaartverkeer te manipuleren
O.a. de functies van interne en externe bewakingsagenten, havenarbeiders, ICT-personeel dat toegang heeft tot de ladinggegevens en logistiek personeel actief in de havenfaciliteit worden beschouwd als kritieke functies.
Uitzendconsulenten die toegang hebben tot de persoonsgegevens van personeelsleden in kritieke functies, worden niet beschouwd als kritieke beroepsbeoefenaars. De functies met toegang tot persoonsgegevens van personeelsleden betreft effectief de personeelsleden werkzaam in de havenfaciliteiten of sectoren. De expert van de beleidscel van Minister Van Tichelt en de FOD Mobiliteit heeft meegedeeld dat de uitzendconsulenten personen geen veiligheidsattest dienen te bekomen. Dit ligt namelijk uit de scope van hetgeen beoogd werd door de introductie van de veiligheidsscreening.
De verificatie kan twee resultaten opleveren, m.n.
- Een veiligheidsadvies : dit betreft de toelating tot bepaalde beroepen, gebouwen, evenementen en kritieke functies in het algemeen. Daarvoor is er een individuele toestemming nodig, waarbij onderzocht kan worden, tot vijf jaar terug, of iemand kan worden gelinkt aan een criminele organisatie, bendevorming, diefstal of drugsmisdrijven. Een positief veiligheidsadvies is maximum vijf jaar geldig.
- Een veiligheidsmachtiging : dit gaat over de toegang krijgen tot geclassificeerde informatie die vertrouwelijk tot zeer geheim kan zijn. Daarvoor wordt er in de plaats van vijf jaar, een onderzoek ingesteld dat tien jaar terug in de tijd gaat. Bij een veiligheidsmachtiging is een individuele toestemming niet voldoende. Voor een veiligheidsmachtiging van het niveau geheim moet de partner mee ondertekenen en voor een veiligheidsmachtiging van het niveau zeer geheim moeten alle inwonende meerderjarige gezinsleden mee ondertekenen. Daarnaast is er ook toestemming nodig van de meerderjarige gezinsleden. Een veiligheidsmachtiging is maximum vijf jaar geldig of tot ervan werkgever veranderd wordt.
Het is de juridische werkgever die de verificatie moet uitvoeren. In het kader van uitzendarbeid aldus het uitzendkantoor.
Het verzoek tot veiligheidsverificatie moet gericht worden aan Nationale Autoriteit Maritieme Beveiliging (toeganghaven@mobilit.fgov.be).
Welke werknemers?
Voor kandidaat-werknemers en uitzendkrachten geldt het bekomen van een veiligheidsadvies- of machtiging als noodzakelijke voorwaarde om tewerkgesteld te kunnen worden in een kritieke functie in de haven. Ook voor het personeel dat reeds werkzaam is, geldt de voorwaarde van verificatie. De wet bepaalt echter uitdrukkelijk dat bij het ontbreken van een veiligheidsadvies dit beschouwd wordt als positief. Indien na de verificatie de werknemer een negatief advies krijgt, dan mag deze persoon in principe niet meer in de kritieke functie tewerkgesteld worden.
Inwerkingtreding
De wet treedt in principe in werking op 1 juni 2024. Echter bepaalt artikel 46 dat via Koninklijk Besluit de inwerkingtreding vastgelegd zal worden, echter zonder niet meer dan drie maanden na de inwerkingtreding van deze wet te bedragen. Vanaf 01/01/2025 is een veiligheidsverificatie verplicht voor alle nieuwe aanwervingen,
tenzij anders bepaalt in de sector. Personen die terugkomen na langdurige afwezigheid dienen een veiligheidsverificatie te ondergaan. Ingeval van langdurige afwezigheid omwille van ziekte wordt het moment van verificatie in overleg met DG Scheepvaart vastgelegd.
Alle bestaande werknemers moeten veiligheidsverificatie ondergaan tegen uiterlijk 30 juni 2027.
Evaluaties zullen met de betrokken actoren in de diverse sectoren jaarlijks ingepland worden om de 6 maanden (juni/december).
De Nationale Autoriteit voor Maritieme Beveiliging (NAMB) mag ook nog de overgangsperiode en modaliteiten bepalen waarbinnen iedereen die de kritieke functies uitoefent de veiligheidsverificatie moet ondergaan. De FOD mobiliteit en vervoer heeft in de FAQ omtrent de vraag “wanneer moet ik een veiligheidsverificatie ondergaan” het volgende reeds geantwoord: “Veiligheidsofficieren van bedrijven moeten nu al een veiligheidsverificatie ondergaan. Voor personen die een kritieke functie hebben, zullen de verplichte veiligheidsverificaties in verschillende fases lopen.
In een eerste fase ligt de focus op havenfaciliteiten met een hoog risico op illegale praktijken, nieuwe werknemers en zaakvoerders en vertegenwoordigers van werknemers- en werkgeversorganisaties die vrije toegang hebben tot de haven en havenfaciliteiten.”
Ondertussen werd de overgangsperiode per kritieke functie vastgelegd in de FAQ. Deze kan je via onderstaande link terugvinden.
Uitzendkrachten dienen de algemene principes te volgen, tenzij anders bepaald in een specifieke tijdslijn.
In de overgangsperiode kan iemand wel vrijwillig een veiligheidsverificatie ondergaan mits voldaan is aan volgende cumulatieve voorwaarden:
1° Het betreft een beroep, functie of mandaat vermeld in de lijst van de bekendmaking;
2° De werkgever is akkoord met het uitvoeren van een veiligheidsverificatie;
3° De werkgever beschikt over een veiligheidsofficier of beheerder van de veiligheidsadviezen;
4° De werknemer geeft schriftelijk toestemming voor het ondergaan van een veiligheidsverificatie.
Volgens de laatste info in de FAQ is het sinds 01/02/2025 enkel nog mogelijk om een ‘beheerder van veiligheidsadviezen’ aan te stellen voor het aanvragen van veiligheidsverificaties. Nieuwe aanvragen voor veiligheidsofficieren bij het NVO, enkel voor veiligheidsverificaties, zijn niet meer mogelijk. Lopende aanvragen worden daarom afgebroken, met terugbetaling van de som die gepaard ging met de aanvraag. Huidige veiligheidsofficieren kunnen wel nog verificaties aanvragen, maar zullen na het verloop van hun 5-jarige erkenning over moeten schakelen naar beheerder van veiligheidsadviezen.
Meer informatie en de formulieren vind je terug via de FAQ van de FOD mobiliteit en vervoer.
Bron : Wet van 16 mei 2024 tot wijziging van het Belgisch Scheepvaartwetboek en diverse wetten betreffende de scheepvaartregelgeving, BS 4 juli 2024.
