Sociaal-Juridisch

Belgische omzetting klokkenluidersrichtlijn

By 31 maart 2022No Comments

De ministerraad heeft op 25/02/2022 een voorontwerp van wet goedgekeurd inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht of op het nationale recht binnen een privaatrechtelijke rechtspersoon melden.

Klokkenluidersrichtlijn

Dit voorontwerp van wet voorziet de omzetting van de Europese richtlijn (EU) 2019/1937 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden (= klokkenluidersrichtlijn). De bedoeling van de richtlijn is de toepassing van het recht en het beleid van de Unie op specifieke gebieden te versterken door gemeenschappelijke minimumnormen vast te stellen die een hoog niveau van bescherming waarborgen voor personen die inbreuken op het Unierecht melden.

Het gaat over de volgende domeinen: overheidsopdrachten; financiële diensten, producten en markten en voorkoming van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme; productveiligheid en -conformiteit; vervoersveiligheid; milieubescherming; stralings- en nucleaire veiligheid; voedsel- en diervoederveiligheid; gezondheid en welzijn van dieren; volksgezondheid; consumentenbescherming; bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens; beveiliging van netwerken en informatiesystemen en tot slot bestrijding van belastingfraude en sociale fraude.

Bescherming tegen represailles

De bescherming is van toepassing op personen die beroepshalve kennis hebben van informatie over bovengenoemde inbreuken. Het gaat dan niet enkel om werknemers maar ook om sollicitanten, ex-werknemers, zelfstandigen, bestuurders, stagiairs, personen die werken onder toezicht en leiding van (onder)aannemers en leveranciers,…. Er is daarbij geen uitzonderingsregeling voorzien voor professionals die onder het beroepsgeheim vallen.

Het gaat niet alleen om werknemers of ambtenaren, maar ook om sollicitanten, voormalige werknemers, zelfstandigen, aandeelhouders, bestuurders, stagiairs en eenieder die werkt onder toezicht en leiding van (onder)aannemers en leveranciers.3.Intern meldingskanaal

De beschermingsregeling is van toepassing op voorwaarde dat de klokkenluiders op het moment van de melding redelijke gronden hadden om aan te nemen dat de gemelde informatie waarheidsgetrouw was en dat die informatie binnen de werkingssfeer van de wet viel, en dat zij hetzij een interne of externe melding hebben ingediend, hetzij een openbare bekendmaking hebben gedaan.

Er dient hierbij rekening gehouden te worden dat de omstandigheden waarin bescherming wordt geboden beperkter zijn in het geval van openbare bekendmaking.

Meldingskanalen

Er wordt voorzien in drie 3 kanalen voor klokkenluiders om zaken te rapporteren: een intern kanaal binnen het bedrijf, een extern kanaal bij de overheid en ten slotte via de pers.

  • Intern kanaal: Dit interne kanaal zal bedrijven in staat stellen problemen binnen hun organisatie beter op te sporen en te verhelpen. Bedrijven met meer dan 50 werknemers zullen een meldingsbeheerder moeten aanstellen en de veiligheid en vertrouwelijkheid van het meldingskanaal verzekeren. Er kan zowel schriftelijk, telefonisch als persoonlijk melding worden gemaakt. De meldingsbeheerder moet binnen een maximale termijn van 3 maanden zorgen voor een antwoord.
  • Extern kanaal: werknemers kunnen ook gebruik maken van een extern kanaal dat door de overheid wordt opgezet. Wie dat wenst kan klacht indienen bij de Federale Ombudsman en de sectorale instanties (zoals de FSMA, de NBB, het FAVV, het FANC of de Gegevensbeschermingsautoriteit). Ook voormalige werknemers van de onderneming, vrijwilligers, stagairs, zelfstandigen, aandeelhouders, bestuurders, onderaannemers en leveranciers kunnen van dit extern kanaal gebruik maken.
  • Pers (openbare bekendmaking): Wanneer een interne of externe melding niet tot passende actie leidt, er ernstige redenen zijn om aan te nemen dat er sprake is van onmiddellijk gevaar voor het openbaar belang, of dat er een risico op vergelding of het vernietigen van bewijsmateriaal bestaat.

Interne melding moet worden aangemoedigd, maar kan niet worden opgelegd.

Ook anonieme meldingen zijn mogelijk via het extern kanaal en via het intern meldingskanaal bij bedrijven met meer dan 250 werknemers.

Informatie, begeleiding en ondersteuning voor klokkenluiders

Het wetsontwerp voorziet ook in het vertrekken van informatie, begeleiding en ondersteuning voor klokkenluiders.

  • De federale ombudsman: de ombudsman treedt op als federale coördinator van de externe meldingen. De ombudsman neemt de externe meldingen in ontvangst, toetst ze aan de ontvankelijkheidsvoorwaarden, en maakt de informatie over aan de bevoegde autoriteit. In uitzonderlijke gevallen verricht de ombudsman ook het inhoudelijke onderzoek en behandelt hij de beschermingsdossiers.

 

  • Het Federaal Instituut voor de bescherming en de bevordering van de Rechten van de Mens (FIRM): het instituut zal klokkenluiders professionele juridische en psychologische ondersteuning bieden. Dat kan via het instituut zelf of derden zoals advocatenkantoren of psychologen die in deze materie gespecialiseerd zijn.

Inwerkingtreding?

De deadline voor de omzetting van de klokkenluidersrichtlijn in nationaal recht was voorzien op  17/12/2021. Deze deadline werd niet gehaald. De omzettingswet wordt verwacht tegen de zomer van 2022.

 

Bovenstaande bespreking is gebaseerd op ontwerpteksten.  De regeling kan dus nog wijzigen en is onder voorbehoud van publicatie in het Belgisch Staatsblad.

 

Bron: Ministerraad 25/02/2022; NAR Advies 2252 van 30/11/2021; https://dermagne.belgium.be/nl/een-betere-bescherming-voor-klokkenluiders-belgië.

Deze website maakt gebruik van cookies om je gebruikservaring te optimaliseren. Door op “Accepteren” te klikken, ga je akkoord met het plaatsen van deze cookies.