Het Vlaamse Gelijkekansendecreet is op 1 juni 2024 op een aantal punten gewijzigd.
Hieronder sommen we ze voor u op.
Nieuwe en aangepaste beschermde kenmerken
De beschermde kenmerken worden gewijzigd naar geslacht, gezinsverantwoordelijkheden, leeftijd, seksuele oriëntatie, burgerlijke staat, geboorte, vermogen, geloof of levensbeschouwing, politieke overtuiging, syndicale overtuiging, taal, gezondheidstoestand, handicap, fysieke of genetische eigenschap, sociale positie, nationaliteit, zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, of nationale of etnische afstamming.
Onder het beschermde kenmerk gezinsverantwoordelijkheden wordt verstaan: het aanvragen of opnemen van adoptieverlof, moederschapsverlof, borstvoedingsverlof, geboorteverlof, ouderschapsverlof, zorgverlof, pleegouderverlof, arbeidsverzuim wegens overmacht in verband met dringende familieomstandigheden, in geval van ziekte of een ongeval, flexibele arbeidsregelingen voor zorgdoeleinden, tijdskrediet, zorgkrediet of andere wettelijke verlofregelingen met als doelstelling om voor werknemers een betere combinatie van werk en gezin mogelijk te maken.
Er geldt een uitbreiding van de gelijkstellingen met het beschermd criterium ‘geslacht m.n. voor genderidentiteit, genderexpressie, zwangerschap, bevalling, moederschap, het geven van borstvoeding, adoptie, medisch begeleide voortplanting, vader- en meemoederschap, geslachtsverandering of seksekenmerken.
Gezinssamenstelling wordt expliciet gelijkgesteld met het beschermd criterium ‘burgerlijke staat’.
Wijziging procedure bij aanvraag redelijke aanpassingen door persoon met een handicap
Het Gelijkekansendecreet voorziet een procedure voor de aanvraag van redelijke aanpassingen. Vanaf 1 juni moet de werkgever passende maatregelen nemen om het aanvragen van redelijke aanpassingen te vergemakkelijken, zoals het ter beschikking stellen van een aanvraagformulier dat ook elektronisch kan worden ingevuld. Andere communicatiemogelijkheden worden niet uitgesloten?
De Vlaamse Regering stelt alvast een aanvraagformulier ter beschikking.
De werkgever krijgt een antwoordtermijn van 30 dagen om informatie te geven over het gevolg dat aan de aanvraag is gegeven. De werkgever kan gemotiveerd aangeven dat de aanvraag te algemeen geformuleerd, of onvolledig is en bijkomende informatie of verduidelijkingen vragen. Er begint een nieuwe termijn van dertig dagen te lopen vanaf het moment dat de werknemer zijn aanvraag gespecificeerd of vervolledigd heeft.
De werkgever kan beslissen :
- dat hij nog meer tijd nodig heeft om een beslissing te nemen. De termijn wordt dan verlengd met 30 dagen. De werkgever moet de werknemer hierover informeren alsook van de redenen van de verlenging.
- de aanvraag volledig of gedeeltelijk in te willigen: in dat geval voert de werkgever de beslissing zo spoedig mogelijk uit en uiterlijk binnen zestig dagen vanaf de dag waarop de voormelde beslissing is genomen;
- de aanvraag volledig of gedeeltelijk afwijzen : de werkgever deelt de werkgever de redenen voor de afwijzing mee en informeert over de mogelijkheid om klacht in te dienen bij het Vlaams Mensenrechteninstituut.
- niet te antwoorden op de aanvraag binnen de voorziene termijn. De aanvraag van redelijke aanpassingen wordt dan geacht te zijn afgewezen. De werknemer heeft in dat geval het recht om klacht in te dienen bij het Vlaams Mensenrechteninstituut en een vordering in te stellen bij de rechter.
Het verstrekken van de informatie en het treffen van de redelijke aanpassingen moet kosteloos zijn voor de werknemer die om redelijke aanpassingen verzoekt.
Als aanvragen van redelijke aanpassingen echter kennelijk ongegrond of buitensporig zijn, onder andere door het repetitieve karakter ervan, kan de werkgever ofwel beslissen om een redelijke vergoeding aan te rekenen in het licht van de administratieve kosten waarmee het beantwoorden van de aanvragen gepaard gaat of beslissen om de aanvragen niet te beantwoorden.
Het is aan de werkgever om de kennelijk ongegronde of buitensporige aard van de aanvraag aan te tonen.
Aangepaste bedragen van de schadevergoeding bij discriminatie
Als basisregel geldt dat wanneer discriminatie vastgesteld wordt een forfaitaire schadevergoeding van 6 maanden brutoloon verschuldigd is.
Vanaf 1/6/2024 bedraagt de forfaitaire schadevergoeding 1.950 € bij herstel van materiële schade door nietigheidsuitspraak i.p.v. 650 €.
Op verzoek van één van de partijen kan de rechter de forfaitaire schadevergoeding verminderen tot 3 maanden brutoloon of verhogen tot 9 maanden brutoloon.
De rechter kan ook op verzoek van één van de partijen het basisbedrag verminderen naar een bedrag van 1.000 € of verhogen naar een bedrag van 3.900 €.
De rechter kan dan rekening houden met de volgende elementen:
1° de aard, de ernst en de duur van de inbreuk op het discriminatieverbod;
2° het eenmalige of repetitieve karakter van de discriminatie ten aanzien van het slachtoffer;
3° de kwetsbaarheid van het slachtoffer;
4° de maatregelen die de verweerder heeft genomen om de schade te beperken die het slachtoffer heeft geleden;
5° de opzettelijke of nalatige aard van de inbreuk op het discriminatieverbod;
6° elke andere omstandigheid die maakt dat de morele schade die het slachtoffer heeft geleden, ernstiger of minder ernstig is dan gemiddeld.
Ten slotte worden de bedragen ook jaarlijkse geïndexeerd op 1 januari.
Aanpassing represaillebescherming
De bescherming strekt ertoe dat er geen nadelige maatregel worden getroffen ten aanzien van deze persoon, om redenen die verband houden met de melding, de klacht, of de rechtsvordering, of met de inhoud ervan.
Er wordt echter expliciet voorzien dat de bescherming niet van toepassing is in geval van misbruik van de procedures, en dat misbruik kan aanleiding geven op het betalen van een schadevergoeding.
De betrokken persoon moet aantonen dat er een melding werd gedaan of een klacht werd ingediend of een rechtsvordering werd ingesteld omwille van een inbreuk op de desbetreffende wetgeving. Dit bewijs kan met elk rechtsmiddel geleverd worden.
De Vlaamse decreetgever verduidelijkt nu wat met een melding, klacht, of rechtsvordering bedoeld wordt :
- een melding die de betrokkene heeft gedaan of een klacht die de betrokkene heeft ingediend bij de instantie of organisatie waar de discriminatie plaatsvond of bij de Vlaamse inspectiediensten;
- een melding die de betrokkene heeft gedaan of een klacht die de betrokkene heeft ingediend bij het Vlaams Mensenrechteninstituut of bij een rechtspersoon, vereniging of organisatie die de bescherming beogen van de rechten van de mens of fundamentele vrijheden;
- een melding die gedaan is of klacht die ingediend is ten voordele van de betrokkene door een rechtspersoon, vereniging of organisatie die de
bescherming beogen van de rechten van de mens of fundamentele vrijheden, bij de instantie of organisatie waar de discriminatie plaatsvond; - een melding gedaan of een klacht ingediend bij een dienst belast met het toezicht op de handelingen en de werking van administratieve overheden of bestuursinstanties of die optreedt met het oog op buitengerechtelijke geschillenbehandeling
- een aangifte gedaan bij de politiediensten, een klacht met burgerlijke partijstelling ingediend bij de onderzoeksrechter, of een kennisgave aan de procureur des Konings
- een rechtsvordering die de betrokkene heeft ingesteld
- een rechtsvordering die ingesteld is ten voordele van de betrokkene door een rechtspersoon, vereniging of organisatie die de bescherming beogen van de rechten van de mens of fundamentele vrijheden.
Verder mag de werkgever ook geen nadelige maatregelen treffen gelinkt aan de melding, klacht of rechtsvordering of nadelige maatregelen op basis van de feiten die men aanvoert in een melding, klacht of rechtsvordering.
De betrokkene mag thans een schriftelijk en gedateerd bewijs van melding ontvangen bij de instantie, rechtspersoon, vereniging of organisatie waar hij een melding doet, een klacht indient of een rechtsvordering instelt.
De bescherming zal voortaan aanvangen van zodra de werkgever kennisneemt van de ondernomen actie, of er redelijkerwijze kennis van had kunnen hebben.
Ten slotte kan de schadevergoeding in het kader van de bescherming tegen represailles gecumuleerd worden met de schadevergoedingen wegens discriminatie.
Bron : V. Decr. van 22 maart 2024 tot wijziging van het decreet van 8 mei 2002 houdende evenredige participatie op de arbeidsmarkt en het decreet van 10 juli 2008 houdende een kader voor het Vlaamse gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid, BS 16 april 2024.
